Krótka charakterystyka stopni upośledzenia umysłowego

Pedagogika osób z niepełnosprawnością intelektualną

KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA POSZCZEGÓLNYCH STOPNI UPOŚLEDZENIA UMYSŁOWEGO

Tabela 1. Porównanie różnych stopni upośledzenia umysłowego w zakresie wybranych aspektów rozwoju poznawczego i społecznego (źródło: Kirejczyk, 1981)

Stopień upośledzenia	Wiek dojrzałości umysłowej	Wiek dojrzałości społecznej	MOWA	PAMIĘĆ	UWAGA	MYŚLENIE
LEKKI	12	17	Ubogie słownictwo czynne, bierne jest bogatsze od czynnego, występują wady wymowy -dyslalie. Mowa jest komunikatywna, lecz nie staje się ona narzędziem myślenia	Upośledzona pamięć logiczna zarówno świeża, jak i trwała; trudności w zapamiętywaniu treści logicznie powiązanych. Dobra pamięć mechaniczna świeża i trwała	Uwaga dowolna - jej trwałość i podzielność wzrasta w toku nauczania, ale znajduje się na niższym poziomie niż u dzieci pełnosprawnych intelektualnie. Uwaga mimowolna bardzo dobra	Myślenie konkretno- obrazowe dobrze rozwinięte. Zaburzone myślenie abstrakcyjne. Brak znajomości znaczenia pojęć: odwaga, koleżeństwo, wierność, odpowiedzialność, miłość, uczciwość itp. Zaburzone są wnioskowanie indukcyjne oraz przez analogię, abstrahowanie, uogólnianie. Występuje sztywność myślenia, stosują często schematy myślenia, brak samodzielności i krytycyzmu w myśleniu
UMIARKOWANY	8	10	Opóźniona, występuje dopiero w 5 r. ż., ograniczona do małej liczby słów lub prostych zdań, które spełniają funkcje komunikacyjne. Możliwy kontakt werbalny. Ubogi zasób słownictwa. Później pojawiają się poszczególne etapy rozwoju mowy	Bardziej zaburzone niż w stopniu lekkim są pamięć świeża i trwała, a także pamięć mechaniczna, a w szczególności logiczna. Częściej niż u osób z upośledzeniem stopnia lekkiego występują zmyślenia. Dorosła osoba upośledzona w stopniu umiarkowanym zapamiętuje po jednorazowym usłyszeniu 5 cyfr, zdanie złożone z 16- 18 sylab i krótkie opowiadanie	Dominacja uwagi mimowolnej. Ich uwagę mimowolną przyciąga silny, niezwykły bodziec. Przy systematycznej pracy można rozwinąć uwagę dowolną	Ma charakter konkretno-obrazowy, myślenie przedoperacyjne
ZNACZNY	5-6	7-8	Rozumieją mowę i proste, codzienne polecania. Mowa czynna nie występuje albo jest ograniczona, a jej funkcje komunikacyjne są słabo wykształcone. Występują dyslalie. Porozumiewają się z otoczeniem za pomocą prostych 4, 5, 6 wyrazowych zdań. Zasób słów ubogi	Osoby dorosłe potrafią po jednorazowym usłyszeniu powtórzyć z pamięci zdanie składające się z 12 sylab i 4 cyfry. Pamięć tylko mechaniczna	Uwaga mimowolna na przedmiotach i czynnościach budzących dużą ciekawość. Brak uwagi dowolnej, trwałość uwagi mimowolnej mała	Myślenie konkretno- obrazowe. Dostrzegają podobieństwa i różnice pomiędzy dwoma przedmiotami a nie między pojęciami. Porównują dwa przedmioty co do wielkości, pod względem estetycznym. Definiują pojęcia przez użytek: np. "łyżka do jedzenia", "klucz do zamka". Rozpoznają kształty geometryczne
GŁĘBOKI	3	4	Nie wykształca się, zatrzymuje się na etapie wokalizacji i gaworzenia. Mogą nauczyć się swego imienia, lecz nie odnoszą go do siebie, na zawołanie nie reagują	Minimalna bądź brak nawet pamięci mechanicznej	Uwaga mimowolna bardzo słaba	Brak oznak myślenia - zachowanie sprowadza się do bezpośrednich reakcji, często nieadekwatnych, na przypadkowe bodźce

LITERATURA

Kirejczyk, K. (1981). (red.), Upośledzenie umysłowe - Pedagogika. PWN.