Nauki pomocnicze i z pogranicza pedagogiki specjalnej

Z teorii pedagogiki specjalnej

NAUKI POMOCNICZE I Z POGRANICZA PEDAGOGIKI SPECJALNEJ

Wprowadzenie

W poniższej tabeli zamieszczono wybrane nauki pomocnicze pedagogiki specjalnej. Nie uwzględniono pracy socjalnej, kryminalistyki i kryminologii, filozofii (zwłaszcza etyki), choć wspomniane dyscypliny naukowe są również przydatne w badaniach dotyczących niepełnosprawności i nieprzystosowania społecznego, w tym przestępczości.

DYSCYPLINA NAUKOWA	OGÓLNY ZAKRES WSPÓŁPRACY	KATEGORIA NAUKI
Pedagogika ogólna	Ustala ogólne cele, zasady i metody nauczania i wychowania. Na ich podstawie powstają cele, zasady i metody szczegółowe w pedagogice specjalnej	nauki pedagogiczne
Andragogika	Ustala ogólne cele, zasady i metody nauczania i wychowania osób dorosłych. Na ich podstawie powstają cele, zasady i metody szczegółowe w andragogice specjalnej, czyli pedagogice osób dorosłych z niepełnosprawnością	nauki pedagogiczne
Pedagogika przedszkolna, szkolna (dydaktyka, teoria wychowania)	Ustalają ogólne cele, zasady i metody wychowania i nauczania dla dzieci i młodzieży w wieku przedszkolnym i szkolnym. Na ich podstawie powstają cele, zasady i metody szczegółowe w pedagogice specjalnej dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością i niedostosowaniem społecznym	nauki pedagogiczne
Psychologia ogólna	Ustala jak przebiegają procesy poznawcze, emocjonalne, motywacyjne, wolicjonalne itd. u człowieka pełnosprawnego i dobrze przystosowanego	nauki psychologiczne
Psychologia rozwojowa	Określa prawidłowości oraz zakłócenia (np. wynikające z niepełnosprawności lub nieprzystosowania) holistycznego rozwoju człowieka	nauki psychologiczne
Psychologia kliniczna	Ustala kompleksową diagnozę danego przypadku upośledzenia lub zaburzenia w sferze kognitywnej, emocjonalnej, reaktywnej, motorycznej, językowej, co jest szczególnie ważne dla pedagogiki specjalnej, ponieważ zakłócenia w tych obszarach mogą wynikać z niepełnosprawności, choroby lub nieprzystosowania	nauki psychologiczne
Otolaryngologia, foniatria, audiologia	Diagnoza i formy leczenia wad słuchu i wad wymowy	nauki medyczne
Neurologia i psychiatria	Diagnoza i formy terapii: (1) dzieci, młodzieży i dorosłych z zaburzeniami w zachowaniu, problemami emocjonalnymi i osobowościowymi (np. zespół PTSD, depresja, choroby psychiczne, specyficzne zaburzenia osobowości, nieprzystosowanie społeczne); (2) dzieci, młodzieży i dorosłych z trudnościami w uczeniu się (dysleksja, zespół ADHD, dyskalkulia, leworęczność, zaburzenia mowy); niepełnosprawnością intelektualną, autyzmem (3) dzieci i młodzieży z zaburzeniami odżywiania (anoreksja i bulimia psychiczna, objadanie się); (4) dzieci, młodzieży i dorosłych z dysfunkcjami narządu ruchu spowodowanymi chorobami neurologicznymi, urazami mózgu	nauki medyczne
Biochemia	Chemia enzymów, hormonów i kwasów nukleinowych, wyjaśnia powstawanie zaburzeń na tym tle (np. fenyloketonuria); rola pełniona przez neuroprzekaźniki biochemiczne, hormony w mózgu takie jak np. dopamina, noradrenalina, serotonina, testosteron w wyjaśnianiu genezy zaburzeń poznawczych (niepełnosprawności intelektualnej, autyzmu), emocjonalnych, zachowania i w terapii pedagogicznej autyzmu, trudności w uczeniu się, zespołu ADHD itp.	nauki medyczne
Genetyka	Wyjaśnia istotę nieprawidłowości w strukturze genów i chromosomów, mutacji prowadzących do różnych zaburzeń kognitywnych (np. zespół Downa, trudności w uczeniu się powiązane z zespołem Klinefeltera, Turnera, łamliwego chromosomu X) oraz różnorakich chorób genetycznych powodujących obniżenie sprawności lub niesprawność	nauki medyczne
Okulistyka	Diagnoza i formy leczenia wad i schorzeń wzroku u dzieci, młodzieży, dorosłych	nauki medyczne
Tyflotechnika	Wsparcie techniczne dla niewidomych i słabowidzących (szkła korekcyjne, kontaktowe, lupy, lunety, maszyny brajlowskie, linijki brajlowskie, drukarki brajlowskie)	nauki techniczne
Surdotechnika	Wsparcie techniczne dla niesłyszących i słabosłyszących (aparatura audiometryczna, protezy słuchowe, sprzęt wzmacniający słuch, implanty ślimakowe)	nauki techniczne
Protetyka ortopedyczna	Wsparcie techniczne dla niepełnosprawnych ruchowo (protezy, ortezy, kule, wózki inwalidzkie itp.)	nauki techniczne
Socjologia	Socjotechnika - modyfikacja negatywnych postaw w otoczeniu wobec niepełnosprawnych, znaczenie stereotypów dotyczących niepełnosprawności, choroby, geniuszu, wybitnych zdolności; dokonywanie zmian w szerszym (zbiorowość lokalna, społeczeństwo) i węższym środowisku dziecka niepełnosprawnego, chorego i niedostosowanego społecznie (rodzina, szkoła) jako profilaktyka	inne nauki społeczne, poza pedagogicznymi i psychologicznymi
Prawo i ustawodawstwo społeczne	Organizowanie form opiekuńczych, dydaktycznych i wychowawczych, opracowywanie rozporządzeń, ustaw z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych, chorych, niedostosowanych społecznie, wybitnie zdolnych	inne nauki społeczne, poza pedagogicznymi i psychologicznymi
Logopedia (niekiedy uznawana za dyscyplinę szczegółową pedagogiki specjalnej)	Terapia i diagnoza wad mowy i wymowy, zaburzeń płynności językowej (jąkania) itp.	inne nauki społeczne, poza pedagogicznymi i psychologicznymi
Informatyka	Programowanie (tworzenie programów komputerowych), projektowanie stron WWW z uwzględnieniem specjalnych potrzeb edukacyjnych i wychowawczych osób z niepełnosprawnościami i nieprzystosowaniem społecznym, mając na uwadze zwłaszcza kryterium dostępności. Zapobieganie, tzw. wykluczeniu cyfrowemu osób z niepełnosprawnością i chorobą	nauki ścisłe